{"id":272,"date":"2018-08-04T00:33:58","date_gmt":"2018-08-04T00:33:58","guid":{"rendered":"http:\/\/dogukantunc.com\/?p=272"},"modified":"2023-06-23T09:40:05","modified_gmt":"2023-06-23T08:40:05","slug":"hayat-ve-sinus-egrisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dogukantunc.com\/?p=272","title":{"rendered":"Hayat ve Sin\u00fcs E\u011frisi"},"content":{"rendered":"

Not: Okumak \u00fczere oldu\u011funuz yaz\u0131 bir miktar uzun, yer yer fazlaca bilimsel metaforlar ve ziyadesiyle nerd a\u011fz\u0131 i\u00e7eren, pislik yaz\u0131n\u0131n tekidir. L\u00fctfen okurken s\u0131k\u0131l\u0131rsan\u0131z a\u011f\u0131z dolusu s\u00f6vmeyin. Bir \u015fans verin ve ufak ufak okumaya ba\u015flay\u0131n derim. Anlatmak istedi\u011fim \u015feyi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca kademe kademe artan bir “b\u00f6l ve y\u00f6net” takti\u011fiyle anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Bilimsel olarak da “accurate” kalmaya gayret ederek, ara\u015ft\u0131rmalar yaparak yaz\u0131m\u0131 desteklemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Sonu\u00e7 olarak benim i\u00e7in epey bir uzun s\u00fcrd\u00fc bu yaz\u0131y\u0131 bitirmek. Umar\u0131m becerebilmi\u015fimdir.<\/p>\n

“D\u00fcnya, durmayan bir sal\u0131ncakt\u0131r: Orada her \u015fey, toprak, Kafkas’\u0131n kayal\u0131klar\u0131, M\u0131s\u0131r’\u0131n ehramlar\u0131, hem etraf\u0131yla birlikte, hem de kendi kendine sallan\u0131r. Durman\u0131n kendisi bile daha a\u011f\u0131r bir sal\u0131nt\u0131dan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.”<\/p>\n

-Michel de Montaigne<\/p><\/blockquote>\n

\u0130nsanlar<\/b> genelde\u00a0iyi, averaj veya k\u00f6t\u00fc bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc (bunlardan sadece birini) d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ama asl\u0131nda hayat\u0131m\u0131z, totale bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hi\u00e7bir zaman sabit olmayan bir seyir halindedir. T\u0131pk\u0131 hava gibi. Hava, insan hayat\u0131n\u0131 betimlemek i\u00e7in m\u00fckemmel bir ara\u00e7t\u0131r. D\u00f6nem d\u00f6nem de\u011fi\u015fir. Bazen olmas\u0131 gerekenden s\u0131cak olur, bazen “bu sene de ne pis so\u011fuk yapt\u0131” dedirtir. Bir genel gidi\u015fat\u0131 (mevsimler) vard\u0131r, bu gidi\u015fat senelik bazda yenilenir. Bir de, gece ve g\u00fcnd\u00fcz olarak g\u00fcnl\u00fck periyotta de\u011fi\u015fimler, hatta nihayet g\u00fcn i\u00e7inde bile saat baz\u0131nda git-gelleri vard\u0131r. Yaz aylar\u0131nda bolca ba\u015f\u0131m\u0131za gelen, hava 39 derece ve ortada bulut bile yokken birden ha\u015f\u0131rt diye ya\u011fan ya\u011fmurlar, hatta dev dolu taneleri gibi.<\/p>\n

T\u00fcm bu konseptlerin (hava, insan hayat\u0131, ruh halimiz, m\u00fczik, kalp at\u0131\u015f\u0131m\u0131z, deprem vs. gibi do\u011fa olaylar\u0131) hepsini ama hepsini <\/strong>m\u00fckemmel \u015fekilde a\u00e7\u0131klayabilen tek bir kavram vard\u0131r. Matematikte Sine<\/em> (Sin\u00fcs) olarak da bilinen trigonometrik bir fonksiyon. Bu fonksiyon, evrendeki o kadar \u00e7ok \u015feyi eksiksiz bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r ki, k\u00fc\u00e7\u00fck ve \u00f6nemsiz hayatlar\u0131m\u0131z\u0131n da bu fonksiyona tab\u00ee olmas\u0131 bence \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir. Yani hayatlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli ve karma\u015f\u0131k zannetsek de asl\u0131nda evrendeki ne en karma\u015f\u0131k ne de en muhte\u015fem varl\u0131klar\u0131z. \u00d6ncelikle bunu bilmekte fayda var.<\/p>\n

\u015eimdi bir Sin\u00fcs grafi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Hatta d\u00fc\u015f\u00fcnmekten daha iyisini yapal\u0131m, bir tanesini buraya \u00e7izelim.<\/p>\n

\"\"

y = Sin(x), x\u20ac [-3\u03c0,+3\u03c0]<\/p><\/div>Bu, basit bir Sin\u00fcs grafi\u011fi. Bilimin hemen hemen her dal\u0131nda muazzam bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yan, trigonometrik fonksiyonlar\u0131n a\u011fa babas\u0131.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, belli bir d\u00fczlemde yukar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131n\u0131yor<\/a>. Sal\u0131nmak. Bu terimi bu yaz\u0131 i\u00e7erisinde s\u0131k\u00e7a duyacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Ama “yukar\u0131”, “a\u015fa\u011f\u0131” kavramlar\u0131n\u0131 veya soldan sa\u011fa gitmenin ne anlama geldi\u011fini de bu yaz\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan netle\u015ftirelim.<\/p>\n

Soldan sa\u011fa gitmek, yani X d\u00fczlemi, zaman\u0131 temsil etsin. Engellenemez \u015fekilde, sabit bir h\u0131zla s\u00fcrekli ilerleyen (sa\u011fa giden) bir de\u011feri var.<\/p>\n

Yukar\u0131\/A\u015fa\u011f\u0131 kavramlar\u0131, yani Y d\u00fczlemi de hayat\u0131m\u0131z\u0131n o anki genel halini, kalitesini, mutluluk derecemizi sembolize etsin.<\/p>\n

Yani asl\u0131nda temelde bak\u0131nca bu grafik bizim zaman i\u00e7erisinde de\u011fi\u015fen\u00a0mutluluk<\/strong>, hayat kalitesi<\/strong>\u00a0veya\u00a0hayattan al\u0131nan haz<\/strong> grafi\u011fidir. Grafik a\u015fa\u011f\u0131ya gitti\u011finde hayat\u0131m\u0131z “k\u00f6t\u00fcle\u015fmi\u015f” olur, yukar\u0131 gitti\u011finde ise “g\u00fczel” olur.<\/p>\n

Sin\u00fcs ile ilgili \u00e7ok \u00e7ok \u00f6nemli ba\u015fka bir bilgiyi de payla\u015fmak gerekli: Sin\u00fcs fonksiyonu, birden fazlas\u0131n\u0131 al\u0131p \u00fcst \u00fcste bindirebilece\u011finiz bir fonksiyondur. Yani iki sin\u00fcs e\u011frisini, hayat\u0131n\u0131zdaki 2 fakt\u00f6r gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrseniz, bunlar\u0131n bir nevi toplam\u0131n\u0131 almak\u00a0<\/i>m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ortaya \u00e7\u0131kan son grafik, sizin bu 2 fakt\u00f6r alt\u0131ndayken hayat\u0131n\u0131z\u0131n “niha\u00ee” durumunu g\u00f6sterir. Bunu da bir grafikle \u00f6zetleyelim:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tabi bu denklemin sadece 2 tane de\u011fil onlarca fakt\u00f6rden oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Sonu\u00e7 olarak \u015f\u00f6yle bir \u015fey g\u00f6rmeniz m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki \u00e7izginin alt\u0131 berbat hissetti\u011finiz anlar, y\u00fckseldi\u011fi noktalar ise hayat\u0131n\u0131z\u0131n gidi\u015fat\u0131ndan \u00e7ok memnun oldu\u011funuz o anlar olsun.<\/p>\n

\u0130\u015fte sin\u00fcs bunlar\u0131n hepsidir. Yani Sin\u00fcs dedi\u011fimiz zaman sadece ilk g\u00f6rselde g\u00f6sterdi\u011fimiz +1 ve -1 aras\u0131nda d\u00fczenli gidip gelen en basit hali d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemeli.<\/p>\n

Her neyse, temel kavramlar\u0131 halletti\u011fimize g\u00f6re \u015fimdi as\u0131l sav\u0131m\u0131za gelelim.<\/p>\n

Her ne kadar kendimize k\u00fc\u00e7\u00fck “rutin” hayatlar kurmaya ve bu grafi\u011fi “stabilize” etmeye \u00e7al\u0131\u015fsak da, hayat\u0131m\u0131z engellenemez \u015fekilde ve belli \u00f6l\u00e7eklerde ini\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar sergileyecektir. Bunlar zaman zaman ufak ini\u015fler (i\u015fyerinde \u00e7\u00f6zemedi\u011finiz bir problem, bir arkada\u015f\u0131n\u0131zla aran\u0131z\u0131n bozulmas\u0131, telefonu d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp ekran\u0131n\u0131 k\u0131rmak), bazen ani ve sert d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler (sevdi\u011finiz birini kaybetmek, i\u015ften at\u0131lmak, evinize h\u0131rs\u0131z girmesi) olabilir. Zaman zaman da k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7\u0131k\u0131\u015flar (e\u015finizle g\u00fczel bir yerde yemek yemek, arkada\u015flarla iyi vakit ge\u00e7irmek, bir s\u00fcredir almak istedi\u011finiz bir \u015feyi sat\u0131n almak) ya da muazzam s\u0131\u00e7ray\u0131\u015flar (mezun olmak, terfi almak, piyangodan para \u00e7\u0131kmas\u0131, evlenmek, \u00e7ocu\u011funuzun sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde do\u011fmas\u0131, Humble Monthly’den 12 dolara CIV6 d\u00fc\u015f\u00fcrmek) olabilir. T\u00fcm bu k\u00fc\u00e7\u00fck ve b\u00fcy\u00fck hareketlerin toplam\u0131, sizin hayat\u0131n\u0131z\u0131n genel ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 belirler.<\/p>\n

\"Sine

Mavi: Hayat\u0131n\u0131z\u0131n Genel (Ortalama) Gidi\u015fat\u0131, K\u0131rm\u0131z\u0131: Hayat\u0131n\u0131z\u0131n Detayl\u0131 Gidi\u015fat\u0131<\/p><\/div>\n

Yani osilasyonun<\/em> \u015fekli ve i\u00e7erdi\u011fi elemanlar de\u011fi\u015fse de, temel olarak de\u011fi\u015fmeyen tek \u015fey, belli parametreler dahilinde a\u015fa\u011f\u0131 ya da yukar\u0131 zamanla hareket etmesidir.<\/p>\n

“Benim hayat\u0131mda hi\u00e7 ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f yok, ben s\u00fcrekli rezalet\/averaj\/muhte\u015fem bir hayat ya\u015f\u0131yorum” diyen ki\u015fi, asl\u0131nda maalesef baya k\u00f6t\u00fc bir g\u00f6zlemci ya da d\u00fcped\u00fcz cahildir. Matemati\u011fe \u015firk ko\u015fuyor, yanl\u0131 ve duygusal bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla hayat\u0131n\u0131 yorumlamak istedi\u011fi gibi yorumluyordur. Kendisini sefil g\u00f6rmek isteyen bir ki\u015fi; hayat\u0131n\u0131 ger\u00e7ekte temsil eden sinyali filtreleyerek hep d\u00fc\u015f\u00fck band\u0131 alg\u0131layacak, kendisini s\u00fcper ya\u015f\u0131yor gibi hissetmek isteyen de (bkz. sosyal medya \u015fovmenleri ve image crafting<\/a> guru’lar\u0131) kendisinin bu en s\u00fcper ve peak anlar\u0131n\u0131 s\u00fczge\u00e7ten ge\u00e7irerek servis edecektir. Ama sal\u0131n\u0131m<\/strong>, ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r ve her canl\u0131 muhakkak sal\u0131n\u0131m\u0131 tadacakt\u0131r.\u00a0Kimisinin hayat\u0131 s\u00fcrekli ve daha y\u00fcksek frekanslarda sal\u0131n\u0131r, kimisininki daha \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez ve uzun dalga boylar\u0131nda de\u011fi\u015fiyordur.<\/p>\n

Kald\u0131 ki, insan gibi deterministik olmayan, organik, duygusal ve zay\u0131f bir canl\u0131n\u0131n hayat\u0131n\u0131n lineer bir \u015fekilde ilerlemesi, do\u011fa kanunlar\u0131na ve maddenin tabiat\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n k\u0131r\u0131lgan ve evrimini tamamlayamam\u0131\u015f anatomisini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce dahi hayat\u0131nda sa\u011fl\u0131ksal anlamda k\u00fc\u00e7\u00fck (ya da b\u00fcy\u00fck) ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flar olmak zorundad\u0131r. Yolda y\u00fcr\u00fcrken tak\u0131l\u0131p d\u00fc\u015fmek ve kolunu k\u0131rmak gibi, hasta olmak gibi, \u00f6l\u00fcm<\/strong> gibi. Bir insan\u0131n hayat\u0131nda ger\u00e7ekten H\u0130\u00c7B\u0130R \u015fey olmuyorsa da elbet bir noktada yak\u0131nlar\u0131ndan birinde \u00f6l\u00fcm meydana gelecektir. Ve bu, ki\u015finin hayat\u0131nda muhakkak bir sal\u0131n\u0131m (genelde negatif) yaratacakt\u0131r. Maddenin yap\u0131s\u0131ndaki \u00f6ng\u00f6r\u00fclemezlik ve entropi zaten hayat\u0131n neden s\u00fcrekli sal\u0131n\u0131m halinde oldu\u011funu da a\u00e7\u0131klamaya yeterli.\u00a0\u00a0Fizikle, kimyayla, elektrikle ve elektronikle u\u011fra\u015fanlar beni daha iyi anlam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Tabi ki, sal\u0131n\u0131ma y\u00f6n vermek de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kendi halinde sal\u0131nan bir sarka\u00e7a dokunarak y\u00f6n\u00fcn\u00fc\/h\u0131z\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilece\u011finiz gibi.<\/p>\n

\u00c7evresel fakt\u00f6rler kadar insan da kendi hayat\u0131n\u0131n sal\u0131n\u0131m grafi\u011fiyle ilgili s\u00f6z sahibidir. Bu kontrol hi\u00e7bir zaman<\/strong>\u00a0tam bir kontrol anlam\u0131na gelmese de, hareket halindeki bir cisme etki etmek gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ince hesap ve uzun s\u00fcren deneme yan\u0131lmalarla ki\u015fi, hayat\u0131n\u0131 istenen rotaya do\u011fru gidecek bir ritme sokabilir. \u00d6rne\u011fin s\u00fcrekli olarak yeni i\u015flere kalk\u0131\u015fan biri, muhakkak ki sal\u0131n\u0131m\u0131n frekans\u0131n\u0131 ve\/veya \u015fiddetini art\u0131racakt\u0131r. Bu kavramlar\u0131 son k\u0131s\u0131mda daha detayl\u0131 a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m.<\/p>\n

\u015eahsen ben bu “sal\u0131nma” konseptinin fark\u0131na ilk olarak lisans e\u011fitimim s\u0131ras\u0131nda vard\u0131m: Derslerin final d\u00f6nemi geldi\u011finde zaman zaman o derse ciddi yard\u0131rd\u0131\u011f\u0131m olurdu (bazen de hi\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmadan gidip imza at\u0131p \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m olurdu). Sonra fark ettim ki hangi dersin finaline ciddi \u015fekilde sa\u011flam \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ysam, sabahlad\u0131ysam, stres, kayg\u0131 yapt\u0131ysam, sevdi\u011fim aktivitelerden \u00f6d\u00fcn verdiysem ve kendimi y\u0131pratt\u0131ysam; sonras\u0131nda o dersin finalinden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m anda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m mutluluk ve psikolojik olarak yukar\u0131 geri t\u0131rman\u0131\u015f o kadar b\u00fcy\u00fck olurdu. E\u011fer ger\u00e7ekten \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bir ders ise, finale girdi\u011fim an kesinlikle “lowest-peak” de\u011feri idi. Burada boyun\/bel tutulur, uykusuzluk ve yorgunluk maksimum seviyeye ula\u015f\u0131r, eller kalemi s\u0131kmaktan buz keser falan. Ama o anda \u015funu akl\u0131ma getirirdim: “i\u015fte ka\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr\/haftad\u0131r u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u015feyler 2 saat sonra sona erecek.” Ve final ka\u011f\u0131d\u0131n\u0131 teslim edip \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

D\u00f6nem bitmi\u015ftir, art\u0131k \u00f6zg\u00fcrs\u00fcnd\u00fcr (2 ay sonra yaz okulunda g\u00f6r\u00fcld\u00fc…)<\/p>\n

Genel olarak bu tekrar eden durum, ve bu durumun hayat\u0131n di\u011fer alanlar\u0131na da uygulanabilirli\u011fi, beni bu “sal\u0131nma” hareketini g\u00f6rmeye itti.<\/p>\n

Hayat, s\u00fcrekli kar\u015f\u0131n\u0131za gelen b\u00fcy\u00fck ya da k\u00fc\u00e7\u00fck bir zorluk, bir karar verme s\u00fcreci, bir u\u011fra\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7lerin sonras\u0131nda da sarka\u00e7a uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z etkiye g\u00f6re hareketiniz devam eder. E\u011fer do\u011fru etkiyi yapt\u0131ysan\u0131z, genel hayat grafi\u011finizde art\u0131\u015f olur. Ta ki bir sonraki zorlu d\u00f6nem, yeni u\u011fra\u015f, grafi\u011fi yukar\u0131 ya da a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekecek yeni bir olay ya da habere kadar. Bu, b\u00f6yle \u00f6mr\u00fcn\u00fcz sona erene kadar devam edecektir. Ama asla ve asla, sal\u0131n\u0131m durmaz. Saniyelik, saatlik, g\u00fcnl\u00fck, ayl\u0131k ve y\u0131ll\u0131k bazda, belirli bir e\u011fri \u00fczerinde hareket eder.\u00a0<\/em><\/p>\n

Bu noktadan sonra, ben hayatta ne kadar b\u00fcy\u00fck bir mutluluk elde etmek istiyorsam o kadar fazla emek ve zorlu\u011fa katlanmam gerekti\u011fini anlad\u0131m. Yani bo\u015f ka\u011f\u0131t verip \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m finalden sonra da bir rahatlama olurdu. Ama kesinlikle eni konu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bir dersin finalinden sonra ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m ekstazinin binde biri olamazd\u0131.<\/p>\n

\u0130\u015fte bunlar hep, ama hep sal\u0131n\u0131m. Ne kadar a\u015fa\u011f\u0131, o kadar yukar\u0131.<\/p>\n

Peki harika, \u00e7ok iyi. Ama bu bilginin bize faydas\u0131 nedir?<\/p>\n

Bu fark\u0131ndal\u0131\u011fa vard\u0131ktan sonra meydana gelen \u015feyi s\u00f6yleyeyim. Kendi osilasyonuna y\u00f6n verme nosyonunu biraz daha a\u00e7al\u0131m. Bir sal\u0131n\u0131m\u0131n bizi ilgilendiren 2 temel karakteristi\u011fi var.<\/p>\n

1.\u015eiddeti (Amplitude): Ne kadar yukar\u0131\/a\u015fa\u011f\u0131 eri\u015fece\u011fi<\/p>\n

2.Frekans\u0131 : Ne kadar s\u0131kl\u0131kla meydana gelece\u011fi.<\/p>\n

Ben kendi ad\u0131ma art\u0131k \u015funu biliyorum: bir konuda ne kadar b\u00fcy\u00fck bir s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015f\u0131yorsam, bu s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 atlatt\u0131ktan sonra ya\u015fayaca\u011f\u0131m rahatlama ve maddi\/manevi getiriler e\u015fit \u015fekilde b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131r. Bu \u015f\u00fcphesiz ki pek \u00e7ok insan i\u00e7in b\u00f6yledir. Fark\u0131nda olsa da olmasa da.<\/p>\n

Bir konuyu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in ne kadar \u00e7ok enerji harcad\u0131ysam ve stres alt\u0131nda kald\u0131ysam, o sorunu \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcmde \u00e7ekti\u011fim s\u0131k\u0131nt\u0131yla do\u011fru orant\u0131l\u0131 bir mutluluk ya\u015far\u0131m. Ayn\u0131 zamanda bu problemi \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f oldu\u011fum i\u00e7in bir sonraki problemde daha rahat ederim. Bu da bana hem maddi, hem de manevi bir fayda sa\u011flar. Yani asl\u0131nda grafi\u011fin s\u0131f\u0131r\u0131n alt\u0131ndaki boyu ne kadar b\u00fcy\u00fck olursa, sonraki turda yukar\u0131ya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 nokta da o kadar b\u00fcy\u00fck olur.<\/p>\n

\u00d6rneklemek gerekirse; hayat\u0131 boyunca hi\u00e7bir maddi\/manevi s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015famam\u0131\u015f, her \u015fey \u00f6n\u00fcne haz\u0131r gelmi\u015f birisinin hayatta edindi\u011fi ba\u015far\u0131lardan alaca\u011f\u0131 haz ile, \u00e7ok\u00e7a badireler atlatarak ve t\u0131rnaklar\u0131yla kaz\u0131yarak bir \u015feyler elde etmi\u015f birisinin ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 \u015feylerden ald\u0131\u011f\u0131 ki\u015fisel tatmin ve haz aras\u0131nda, muazzam bir fark olacakt\u0131r. Bu da ki\u015finin peak-to-peak <\/em>Amplitude (1)<\/strong> de\u011ferinin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Veya \u015f\u00f6yle bir \u00f6rnek verelim. Ki\u015finin kontrol\u00fcnde olmayan bir olay olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ki\u015finin \u00e7ok sevdi\u011fi bir yak\u0131n\u0131n\u0131 kaybetmesi durumunu ele alal\u0131m.<\/p>\n

Bu, \u015f\u00fcphesiz ki en g\u00fc\u00e7l\u00fc veya en aymaz insan\u0131 bile sarsacak ve genel hayattan ald\u0131\u011f\u0131 tad\u0131 ac\u0131la\u015ft\u0131racak bir deneyimdir. Kimi insan, kay\u0131p kar\u015f\u0131s\u0131nda olabildi\u011fince y\u0131k\u0131l\u0131r. Bu olay\u0131 kendisine travma haline getirir, neden ben diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, su\u00e7lu arar ve bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerin dibini kazd\u0131k\u00e7a zihni daha da bulan\u0131kla\u015f\u0131r. Neticede bu duygular\u0131n \u00fcstesinden gelemez. Bu ki\u015fi, sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 kal\u0131c\u0131 olarak negatif offset’e ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k eskisi gibi olamayacakt\u0131r.<\/p>\n

Bir de, konu\u015fmas\u0131 kolay tabi ki ama, bu durumun, do\u011fan\u0131n engellenemez bir olay\u0131 oldu\u011funun fark\u0131nda olan ve bunu do\u011fal bir a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131n\u0131m olarak g\u00f6ren ki\u015fiyi ele alal\u0131m. Bu ki\u015fi elbette zorluk \u00e7ekecek, ac\u0131 \u00e7ekecek ama e\u011fer bu olay\u0131n hayat\u0131n\u0131 temelinden sarsmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilirse, bu deneyimden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde \u00e7\u0131kacak, kay\u0131pla ba\u015fa \u00e7\u0131kmay\u0131 ve ayakta kalmay\u0131 kendine \u00f6\u011fretecektir. Bu ki\u015fi, genel hayat sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 en az\u0131ndan dengede tutmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu pollyanna’c\u0131l\u0131k de\u011fildir. Polyanna, salak bir \u015fekilde k\u00f6t\u00fc \u015feyleri de iyi gibi g\u00f6rmeye\/g\u00f6stermeye \u00e7abalayan bir tipti. Burada ki\u015fi Polyanna’n\u0131n tam tersine k\u00f6t\u00fc \u015feyi “k\u00f6t\u00fc” olarak g\u00f6rmekte, oldu\u011fu haliyle g\u00f6\u011f\u00fcsleyip ona direnmeyi \u00f6\u011frenmekte, b\u00f6ylece g\u00fc\u00e7lenmektedir.<\/p>\n

Bu fikrime asl\u0131nda eski kankam Friedrich Nietzsche<\/a>\u00a0de kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span><\/a><\/p>\n

“That which does not kill us, makes us stronger.<\/span>“(Bizi \u00f6ld\u00fcrmeyen \u015fey, g\u00fc\u00e7lendirir.)<\/p><\/blockquote>\n

Ho\u015f, Joker<\/a> buna daha enteresan bir yorum getirmi\u015f ama neyse.<\/p>\n

“I believe, whatever doesn’t kill you simply makes you… stranger.”<\/p><\/blockquote>\n

O da do\u011fru bir yerde.<\/p>\n

Morihei Ueshiba<\/a> reyiz ve genel olarak Aikido felsefesi de bunu benimsemi\u015f ve sadece oldu\u011fu yerde sa\u011flam durarak ve kendisine gelen olumsuz enerjiyi tutup evirip \u00e7evirip o k\u00f6t\u00fc enerjinin kayna\u011f\u0131na geri monte ederek ayakta kalmay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f. M\u00fckemmel bir Sin\u00fcs \u00f6rne\u011fi.<\/p>\n

\u201cIn Aikido we never attack. An attack is proof that one is out of control. Never run away from any kind of challenge, but do not try to suppress or control an opponent unnaturally<\/strong>. Let attackers come any way they like and then blend with them. Never chase after opponents. Redirect each attack and get firmly behind it.\u201d\u00a0<\/span>
\n\u2015\u00a0<\/span>Morihei Ueshiba<\/p><\/blockquote>\n

Ben \u015fahs\u0131m ad\u0131na, hem Nietzsche hem de Ueshiba’n\u0131n idrak etti\u011fi ger\u00e7eklere uygun \u015fekilde; ka\u00e7\u0131namayaca\u011f\u0131m zorluklarla y\u00fczle\u015fip sa\u011f \u00e7\u0131kma nosyonu i\u00e7erisinde ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Beni y\u0131kmayan her sorun, \u00f6\u011frenilmi\u015f her ders, verdi\u011fim do\u011fru ya da yanl\u0131\u015f her karar, gerinim (voltaj) de\u011ferimi art\u0131ran ve beni daha g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131lan bir girdi oluyor. Sal\u0131n\u0131m\u0131n potansiyelini g\u00fc\u00e7lendiren, beni a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde sonras\u0131nda yukar\u0131 da f\u0131rlatacak bir enerji giri\u015fi oluyor.<\/p>\n

Bunu zaman zaman o anda fark edemedi\u011fim, unuttu\u011fum ya da “lanet girsin ni\u00e7esine de sin\u00fcs\u00fcne de” dedi\u011fim oluyor. Ama hayat\u0131mda \u015fimdiye kadar, \u00fcstesinden geldi\u011fim bir zorluktan bir \u015feyler kazanmad\u0131\u011f\u0131m hi\u00e7 olmad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc o zorlu\u011fu a\u015ft\u0131ktan sonraki muzaffer duyguyu, deneyimi, fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 bir hazine olarak belle\u011fime kay\u0131t etmeyi \u00f6\u011frendim. Bu kazan\u0131mlar, zaman zaman, hatta s\u0131k s\u0131k, bana maddi getiri olarak bile geri d\u00f6nd\u00fc, b\u00f6yle bir \u015fey bile planlamamama ra\u011fmen. Yani ben s\u00fcrekli hayat\u0131m\u0131 iyile\u015ftirmeye \u00f6zel bir \u00e7aba harcam\u0131yorum, daha ziyade hayat\u0131m\u0131n k\u00f6t\u00fcye gitti\u011fi yerlerde gerekli eforu sarf ediyorum, gerisi kendili\u011finden geliyor. S\u00fcrekli anormal bir \u00e7abayla hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrekli iyile\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan, hi\u00e7 negatif tarafa ge\u00e7memeye kasan, hayat\u0131nda hi\u00e7 zorluk ve s\u0131k\u0131nt\u0131 olmas\u0131n isteyen ki\u015fi, asl\u0131nda yer \u00e7ekimine kar\u015f\u0131 muazzam bir \u00e7aba sarf eden ve genelde de ba\u015far\u0131s\u0131z olan bir ki\u015fiyi and\u0131r\u0131r. Bir sarka\u00e7 sallan\u0131rken mesela hi\u00e7 sol tarafa ge\u00e7memesine u\u011fra\u015f\u0131n, demek istedi\u011fimi anlayacaks\u0131n\u0131z. Sola gitme hareketinin fark\u0131nda olup buna ayak uydurursan\u0131z, daha sonras\u0131nda sa\u011f tarafta daha y\u00fcksek bir noktaya \u00e7\u0131kman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn olur.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak; ki\u015fi bu bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda hareket ederse, kendini zorluklarla m\u00fccadele etmeye kar\u015f\u0131 motive edebilir. Zira zorluk olmayan bir hayat d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve zorluktan, \u00e7el\u0131ncdan ka\u00e7mak da pek ger\u00e7ek\u00e7i olmayan bir ama\u00e7t\u0131r. S\u00fcrekli olarak zorluktan \u015fikayet etmek, aksilikler kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u00f6ylenmek, pes etmek, m\u00fcmk\u00fcnse her \u015feyin kolay yolunu tercih etmek, bana g\u00f6re sadece insan\u0131n kendi potansiyelini d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. Bir s\u00fcre sonra evet, belki etliye s\u00fctl\u00fcye bula\u015fmadan, risksiz ve g\u00f6rece ac\u0131s\u0131z bir hayat elde edecek, ama paralelinde de hayat\u0131n\u0131n sal\u0131n\u0131m potansiyeli azalacak, dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fayaca\u011f\u0131 mutluluklar\u0131n max. b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc\u00a0 azalacak, hayattan ald\u0131\u011f\u0131 keyif azalacak ve d\u00fcmd\u00fcz, tahta gibi, elektri\u011fi iletmeyen bir insan olacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin comfort zone’unda durmayarak yeni f\u0131rsatlar\u0131 de\u011ferlendiren, yeni maceralara at\u0131lan ki\u015fi, tonlarca zorluktan ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck badirelerden ve s\u0131navlardan ge\u00e7er. Adaptasyon s\u00fcre\u00e7leriyle m\u00fccadele eder, farkl\u0131 insanlara al\u0131\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve hayat\u0131n\u0131 sabit ve may\u0131\u015f\u0131k bir \u00e7izgiden \u00e7ok daha ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 bir yola sokar. Burada “ini\u015f” kelimesine de\u011fil de “\u00e7\u0131k\u0131\u015f” kelimesine odakland\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bunu yapmaya ve mutlu olmaya devam edecektir. Bunlar\u0131 g\u00f6ze almayan, f\u0131rsat\u0131 oldu\u011fu halde halihaz\u0131rdaki comfort zone<\/em>‘u i\u00e7erisinde a\u011fr\u0131s\u0131z s\u0131z\u0131s\u0131z tak\u0131lmay\u0131 tercih eden ki\u015fi ise, averaj bir hayat, averaj imkanlar ve kendisine verildi\u011fi kadar\u0131yla yetinmek mecburiyetiyle ba\u015f ba\u015fa, \u00f6mr\u00fcn\u00fc noktalay\u0131ncaya dek c\u0131l\u0131z c\u0131l\u0131z sal\u0131n\u0131r.<\/p>\n

Comfort Zone, ki\u015finin ger\u00e7ek potansiyelini ke\u015ffetmesi ile aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck engeldir. \u0130nsan kendi sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n Frekans (2)<\/strong> de\u011ferini ne denli art\u0131r\u0131rsa, ne kadar s\u0131k yeni giri\u015fimler i\u00e7erisinde olursa; yeni f\u0131rsatlar yakalama ihtimalini, potansiyelini ger\u00e7ekleme \u015fans\u0131n\u0131 o kadar y\u00fcksek tutar.<\/p>\n

S\u00f6yleyeceklerim bu kadard\u0131. Herkese g\u00fczel e\u011friler dilerim. May the Fourier be with you.<\/p>\n

<\/dl>\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\"Fourier\"<\/a>

Jean-Baptiste Joseph Fourier (1768 \u2013 1830)<\/p><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Not: Okumak \u00fczere oldu\u011funuz yaz\u0131 bir miktar uzun, yer yer fazlaca bilimsel metaforlar ve ziyadesiyle nerd a\u011fz\u0131 i\u00e7eren, pislik yaz\u0131n\u0131n tekidir. L\u00fctfen okurken s\u0131k\u0131l\u0131rsan\u0131z a\u011f\u0131z dolusu s\u00f6vmeyin. Bir \u015fans verin ve ufak ufak okumaya ba\u015flay\u0131n derim. Anlatmak istedi\u011fim \u015feyi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca kademe kademe artan bir “b\u00f6l ve y\u00f6net” takti\u011fiyle anlatmaya<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":283,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[4,8],"tags":[],"class_list":["post-272","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felsefe","category-hayat"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/dogukantunc.com\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/heartbeat.jpg?fit=400%2C289&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dogukantunc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/272","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dogukantunc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dogukantunc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogukantunc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogukantunc.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=272"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/dogukantunc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/272\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1768,"href":"https:\/\/dogukantunc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/272\/revisions\/1768"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogukantunc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dogukantunc.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=272"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dogukantunc.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=272"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dogukantunc.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=272"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}